7 พลาดเรื่องอาหารไก่ชนที่คนเลี้ยงทำ
ไก่ชนควรกินอาหารที่สมดุลระหว่างโปรตีน คาร์โบไฮเดรต ไขมัน วิตามิน แร่ธาตุ และน้ำสะอาด ไม่ใช่พึ่งข้าวเปลือกอย่างเดียว โดยคู่มือไก่ชนรวบรวมแนวทางสำหรับผู้เลี้ยงในประเทศไทย ตั้งแต่ลูกไก่ ไก่หนุ่ม ไปจนถึงไ...
ไก่ชนควรกินอาหารที่สมดุลระหว่างโปรตีน คาร์โบไฮเดรต ไขมัน วิตามิน แร่ธาตุ และน้ำสะอาด ไม่ใช่พึ่งข้าวเปลือกอย่างเดียว โดยคู่มือไก่ชนรวบรวมแนวทางสำหรับผู้เลี้ยงในประเทศไทย ตั้งแต่ลูกไก่ ไก่หนุ่ม ไปจนถึงไก่ที่อยู่ระหว่างการฝึก อาหารสำเร็จรูปสำหรับไก่ควรเลือกตามวัยและฉลากโภชนาการ ส่วนวัตถุดิบเสริม เช่น ข้าวกล้อง ข้าวโพดต้ม ไข่ต้ม และผักใบเขียว ควรให้ในปริมาณพอดี โปรตีนราว 16–20% เหมาะกับช่วงสร้างกล้ามเนื้อ ขณะที่ไก่โตเต็มวัยมักต้องควบคุมพลังงานเพื่อไม่ให้น้ำหนักเกิน จุดที่มักถูกมองข้ามคืออาหารเปียกเสียง่าย น้ำสกปรกทำให้กินอาหารลดลง และการเปลี่ยนสูตรเร็วอาจทำให้ท้องเสีย ควรชั่งน้ำหนัก สังเกตมูล ความอยากอาหาร และความกระฉับกระเฉงทุกวัน แล้วปรับอาหารทีละน้อยตามสภาพร่างกายจริง

ตารางเปรียบเทียบอาหารไก่ชนแบบรวดเร็ว
| ประเภทอาหาร | จุดเด่น | เหมาะกับช่วงไหน | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| อาหารสำเร็จรูป | สารอาหารค่อนข้างสม่ำเสมอ | ทุกช่วงวัยตามสูตร | ตรวจโปรตีนและวันหมดอายุ |
| ข้าวเปลือก | ให้พลังงานและมีเส้นใย | ไก่โตที่เคลื่อนไหวปกติ | ไม่ควรเป็นอาหารหลักเพียงอย่างเดียว |
| ข้าวกล้องหรือข้าวสุก | ย่อยง่าย ให้พลังงาน | ช่วงพักฟื้นหรือเสริมมื้อ | ข้าวสุกบูดเร็ว |
| ไข่ต้ม | โปรตีนคุณภาพดี | ลูกไก่และไก่ฟื้นตัว | ให้แต่น้อย ไม่แทนอาหารหลัก |
| ปลาเล็กหรือหนอนอบแห้ง | โปรตีนและแร่ธาตุ | ช่วงสร้างกล้ามเนื้อ | ต้องสะอาด ไม่เค็ม ไม่ขึ้นรา |
| ผักใบเขียว | วิตามินและใยอาหาร | เสริมเป็นบางมื้อ | ล้างให้สะอาดและหั่นพอดี |
| อาหารเสริมสำเร็จรูป | เติมวิตามินหรือแร่ธาตุ | เมื่อมีข้อบ่งชี้ | ห้ามเพิ่มหลายชนิดซ้ำกัน |
ไก่ชนกินอาหารอะไรดี คำตอบที่ปลอดภัยคืออาหารหลักที่มีสูตรชัดเจน แล้วใช้วัตถุดิบธรรมชาติเป็นอาหารเสริม ไม่ใช่สลับทุกอย่างแบบไม่มีสัดส่วน ตามหลักของ กรมปศุสัตว์ การดูแลสัตว์ปีกควรให้ความสำคัญกับอาหาร น้ำ สุขอนามัย และการป้องกันโรคร่วมกัน ขณะที่ องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ เน้นว่าคุณภาพวัตถุดิบและการเก็บรักษามีผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของอาหารสัตว์ ประเด็นที่หลายบทความไม่ค่อยพูดถึงคืออาหารที่มีกลิ่นหืนอาจดูปกติด้วยตาเปล่า แต่ไขมันเสื่อมและสารพิษจากเชื้อราสามารถกดภูมิคุ้มกันได้ จึงควรเก็บอาหารในภาชนะปิดสนิท ยกจากพื้น และใช้ให้หมดภายในระยะเหมาะสม นอกจากนี้ไม่ควรวางอาหารใกล้คอกชื้นหรือจุดที่หนูเข้าถึง เพราะการปนเปื้อนเกิดขึ้นก่อนที่ไก่จะเริ่มกินเสียอีก
หากต้องการจัดระบบอาหารให้เป็นขั้นตอน ลองอ่าน คู่มือการเลี้ยงไก่ชนสำหรับมือใหม่ ควบคู่กัน
รอบที่หนึ่ง: ไก่ชนควรกินโปรตีนเท่าไรจึงสร้างกล้ามเนื้อ?
ไก่ชนวัยเจริญเติบโตมักเหมาะกับอาหารโปรตีนประมาณ 16–20% โดยต้องพิจารณาพลังงาน อายุ และกิจกรรมร่วมกัน ไม่ใช่เพิ่มโปรตีนสูงสุดเสมอไป ลูกไก่ต้องการสารอาหารเพื่อสร้างโครงกระดูกและกล้ามเนื้อ ส่วนไก่โตควรได้รับสูตรที่ช่วยคงสภาพร่างกายโดยไม่ทำให้อ้วนเกินไป
โปรตีนเป็นวัตถุดิบของกล้ามเนื้อ ขน ผิวหนัง และเอนไซม์ แต่โปรตีนมากเกินความจำเป็นไม่ได้เปลี่ยนเป็นกำลังโดยตรง ไก่จะต้องขับของเสียจากการเผาผลาญออกทางร่างกาย และถ้าอาหารมีพลังงานสูงพร้อมกัน น้ำหนักอาจเพิ่มเป็นไขมันแทนกล้ามเนื้อ แหล่งโปรตีนที่ใช้ได้มีอาหารสำเร็จรูป ไข่ต้ม ปลาเล็กต้มสุก หนอนอบแห้ง และกากถั่วเหลืองที่ผ่านการผลิตอย่างเหมาะสม โดยต้องหลีกเลี่ยงเนื้อดิบ เครื่องในดิบ และอาหารหมักที่ไม่ทราบความสะอาด
แนวทางใช้งานจริงมีดังนี้
- ลูกไก่ควรใช้อาหารเริ่มต้นสำหรับไก่เล็ก ไม่บดหรือผสมวัตถุดิบหลายชนิดจนสารอาหารเจือจาง
- ไก่หนุ่มที่กำลังสร้างกล้ามเนื้อควรได้โปรตีนสม่ำเสมอ มากกว่าการเร่งด้วยไข่ต้มจำนวนมาก
- ไก่โตที่เริ่มฝึกควรดูน้ำหนักและกล้ามเนื้อก่อนเพิ่มอาหารเสริม
- หากมูลเหลว ขนหยาบ หรือกินลดลง ควรหยุดอาหารใหม่และปรึกษาสัตวแพทย์

ข้อมูลจาก คู่มือสัตวแพทย์เมอร์ค อธิบายว่าไก่ต้องการกรดอะมิโนจำเป็น ไม่ใช่เพียงตัวเลขโปรตีนรวม ดังนั้นอาหารที่โปรตีน 18% จากวัตถุดิบคุณภาพต่ำอาจให้ผลด้อยกว่าอาหาร 16% ที่มีกรดอะมิโนสมดุล นี่คือจุดต่างสำคัญระหว่าง “เพิ่มโปรตีน” กับ “ให้โปรตีนเป็นประโยชน์” ควรอ่านฉลากว่ามีแหล่งโปรตีนอะไร ระบุวันผลิตหรือไม่ และมีคำแนะนำตามอายุหรือเปล่า ถ้าใช้ไข่ต้มเป็นอาหารเสริม ให้ปริมาณเล็กน้อยและเอาเปลือกออก ไม่ควรให้ทุกมื้อ เพราะจะทำให้ไก่เลือกกินของที่ชอบและทิ้งอาหารหลัก การเปลี่ยนอาหารควรใช้เวลา 5–7 วัน โดยผสมสูตรเดิมกับสูตรใหม่ทีละน้อย วิธีนี้ลดโอกาสท้องเสียได้ดีกว่าการเปลี่ยนทันที โดยเฉพาะไก่ที่กำลังพักฟื้นหรือเพิ่งผ่านความเครียดจากการเคลื่อนย้าย
ศึกษาการฟื้นฟูร่างกายเพิ่มเติมได้จาก อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นและสร้างกล้ามเนื้อ
อยากเห็นหลักการเลือกโปรตีนอย่างเป็นระบบ ควรเริ่มจากแหล่งข้อมูลนี้ก่อน
รอบที่สอง: คาร์โบไฮเดรตและไขมันช่วยเรื่องพลังงานอย่างไร?
คาร์โบไฮเดรตเป็นแหล่งพลังงานหลักที่ใช้ในกิจกรรมประจำวัน ส่วนไขมันให้พลังงานเข้มข้นกว่าและช่วยดูดซึมวิตามินบางชนิด ไก่ชนจึงต้องได้รับทั้งสองกลุ่ม แต่ควรควบคุมปริมาณตามน้ำหนัก การเคลื่อนไหว และสภาพอากาศ ไม่ใช่เพิ่มข้าวหรือข้าวโพดเพื่อเร่งแรงโดยไม่ดูรูปร่าง
ข้าวเปลือก ข้าวกล้อง ข้าวโพด และอาหารเม็ดล้วนให้คาร์โบไฮเดรตได้ แต่มีความแตกต่างกันเรื่องความชื้น เส้นใย และความหนาแน่นพลังงาน ข้าวเปลือกมีเปลือกและเส้นใยมากกว่าอาหารเม็ด จึงไม่ควรใช้แทนสูตรครบถ้วนในลูกไก่หรือไก่ที่ต้องการสารอาหารสูง ข้าวโพดบดให้พลังงานดีแต่มีไขมันมากกว่า และหากเก็บไม่ดีอาจขึ้นราได้ ส่วนข้าวสุกเหมาะเป็นอาหารเสริมระยะสั้น แต่เสียง่ายมาก โดยเฉพาะเมื่ออากาศร้อนกว่า 30 องศาเซลเซียส ควรให้เท่าที่กินหมดภายในช่วงสั้น ๆ แล้วเก็บภาชนะทันที
สัญญาณว่าอาหารพลังงานมากเกินไป ได้แก่ หน้าอกนิ่ม ไขมันสะสม เคลื่อนไหวช้าลง และหอบง่ายหลังเดิน ขณะเดียวกันการลดอาหารมากเกินไปอาจทำให้กล้ามเนื้อลีบ ขนไม่เงา และฟื้นตัวช้า วิธีประเมินที่แม่นกว่าการเดาด้วยสายตาคือชั่งน้ำหนักเวลาเดิมสัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง ใช้นิ้วคลำกล้ามเนื้ออก และจดปริมาณอาหารที่เหลือ หากน้ำหนักเปลี่ยนเร็วโดยไม่ตั้งใจ ควรปรับทีละประมาณ 5–10% ไม่ควรลดครึ่งหนึ่งในวันเดียว
- วันพัก: เน้นอาหารหลักพอดี ลดของเสริมที่ให้พลังงานสูง
- วันฝึก: เพิ่มพลังงานอย่างค่อยเป็นค่อยไป ไม่เพิ่มไขมันพร้อมกันหลายแหล่ง
- อากาศร้อน: เพิ่มการเข้าถึงน้ำและร่มเงา ไม่ใช่เพิ่มอาหารเพื่อชดเชยอาการอ่อนแรง
- หลังป่วย: ให้สูตรย่อยง่ายและปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนใช้อาหารเสริม

กรมปศุสัตว์และแนวทางสุขภาพสัตว์ปีกของเมอร์คสอดคล้องกันว่า น้ำสะอาดต้องมีให้สัตว์เข้าถึงอย่างต่อเนื่อง เพราะไก่ที่ขาดน้ำมักลดการกินอาหารก่อนแสดงอาการอื่น จุดที่ควรระวังคือภาชนะน้ำตื้นเกินไป มีตะไคร่ หรือวางใต้รางอาหารจนมีเศษตกลงไป การเปลี่ยนน้ำทุกวันเป็นขั้นต่ำที่ดี แต่ในอากาศร้อนหรือภาชนะสกปรกอาจต้องเปลี่ยนบ่อยกว่านั้น ควรล้างคราบเมือกด้วยแปรงและตากให้แห้งก่อนเติมใหม่ ไม่ควรผสมยา วิตามิน หรือน้ำตาลลงน้ำเป็นกิจวัตร เพราะทำให้น้ำเสียเร็วและทำให้คำนวณปริมาณจริงได้ยาก หากไก่ดื่มน้ำมากผิดปกติ มูลเปลี่ยน หรือหงอยนานเกิน 24 ชั่วโมง อย่าพยายามแก้ด้วยการเพิ่มอาหาร ให้แยกสังเกตและติดต่อสัตวแพทย์จะปลอดภัยกว่า
คำแนะนำเรื่องน้ำและโรงเรือนอยู่ใน วิธีจัดคอกไก่ชนให้สะอาดและลดความเครียด
รอบที่สาม: จะให้อาหารเสริมและวิตามินอย่างไรไม่ให้เกิดโทษ?
อาหารเสริมควรใช้เมื่อมีเหตุผลชัดเจน เช่น ช่วงพักฟื้น อาหารหลักไม่สมบูรณ์ หรือสัตวแพทย์แนะนำ ไม่ควรผสมวิตามินหลายยี่ห้อพร้อมกัน เพราะสารอาหารบางตัวซ้ำกันและอาจเกินความจำเป็น ไก่ที่กินอาหารครบสูตร มีน้ำสะอาด และสุขภาพปกติ มักไม่ต้องการอาหารเสริมจำนวนมาก
คำว่า “ธรรมชาติ” ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอไป กระเทียม พริก สมุนไพร ผลไม้ หรือเครื่องดื่มหวานอาจทำให้เจ้าของรู้สึกว่าช่วยบำรุง แต่หลักฐานและปริมาณที่แน่นอนยังไม่เท่ากัน การให้สิ่งเหล่านี้มากเกินไปทำให้ไก่กินอาหารหลักลดลงและได้รับพลังงานไม่สมดุล ส่วนผลิตภัณฑ์วิตามินควรตรวจเลขทะเบียน ฉลาก วิธีเก็บ และวันหมดอายุ ห้ามใช้ยาปฏิชีวนะหรือยากระตุ้นโดยไม่มีสัตวแพทย์กำกับ เพราะอาจเกิดเชื้อดื้อยา ตกค้าง และบดบังอาการโรคจริง
ก่อนให้อาหารเสริม ให้เช็ก 5 ข้อนี้
- อาหารหลักมีปัญหาจริงหรือไม่
- ฉลากระบุส่วนประกอบและปริมาณชัดเจนหรือเปล่า
- มีวิตามินหรือแร่ธาตุซ้ำกับผลิตภัณฑ์เดิมหรือไม่
- ไก่มีอาการป่วยที่ต้องตรวจหรือไม่
- หยุดใช้ได้ทันทีหากมูลเหลว ซึม หรือกินลดลงหรือไม่
ข้อมูลจาก องค์การอนามัยสัตว์โลก ให้ความสำคัญกับการใช้ยาอย่างรับผิดชอบและการป้องกันการดื้อยา เช่นเดียวกับคำแนะนำของหน่วยงานสัตวแพทย์ในไทย การให้อาหารไก่ชนที่ดีจึงไม่ควรแยกจากการเฝ้าดูสุขภาพ อุณหภูมิ ความสะอาด และความเครียด ประเด็นเชิงปฏิบัติที่ช่วยได้มากคือทำสมุดบันทึกสั้น ๆ ระบุวันที่ เปลี่ยนอาหารอะไร ปริมาณเท่าไร ลักษณะมูล และน้ำหนักไก่ วิธีนี้ช่วยแยกได้ว่าอาการเกิดจากอาหารใหม่ อากาศร้อน หรือโรค หากเลี้ยงหลายตัว ควรใช้ช้อนตวงหรือเครื่องชั่งเดียวกัน เพราะการกะด้วยมือทำให้ปริมาณต่างกันมากโดยไม่รู้ตัว การดูแลแบบมีข้อมูลอาจดูละเอียด แต่ช่วยลดการลองผิดลองถูกและลดค่าใช้จ่ายจากอาหารเสริมที่ไม่จำเป็น
ดูแนวทางต่อยอดได้ที่ ตารางสังเกตสุขภาพไก่ชนประจำวัน
เมื่ออาหาร น้ำ และสุขอนามัยทำงานร่วมกัน ผลลัพธ์ย่อมมั่นคงกว่าการพึ่งสูตรลับเพียงอย่างเดียว
บทสรุปสุดท้าย: ใครควรเลือกอาหารแบบไหน?
ผู้เลี้ยงมือใหม่ควรเริ่มจากอาหารสำเร็จรูปตามวัยและเสริมวัตถุดิบสะอาดทีละอย่าง ส่วนผู้เลี้ยงที่มีประสบการณ์สามารถปรับสัดส่วนตามน้ำหนัก กิจกรรม และสภาพกล้ามเนื้อได้ แต่ทุกกลุ่มควรยึดอาหารครบสูตร น้ำสะอาด การเปลี่ยนอาหารช้า ๆ และการบันทึกอาการเป็นหลัก ไม่มีอาหารชนิดใดทำให้ไก่แข็งแรงได้หากคอกสกปรกหรือไก่ป่วย
สรุปการเลือกอาหารแบบใช้งานจริงมีดังนี้
- ลูกไก่: ใช้อาหารเริ่มต้นสำหรับไก่เล็ก โปรตีนเหมาะกับวัย และไม่เติมของเสริมมาก
- ไก่หนุ่ม: ใช้อาหารสร้างการเจริญเติบโต ควบคู่โปรตีนคุณภาพและพลังงานพอดี
- ไก่โต: ควบคุมน้ำหนัก ลดอาหารพลังงานสูงเมื่อเคลื่อนไหวน้อย
- ไก่พักฟื้น: ให้อาหารย่อยง่าย น้ำสะอาด และขอคำแนะนำจากสัตวแพทย์หากกินลด
- ไก่ที่มีอาการผิดปกติ: แยกสังเกต หยุดสูตรใหม่ และไม่ใช้ยาเอง
คู่มือไก่ชนมองว่าการเลี้ยงที่ดีควรอาศัยข้อมูลมากกว่าคำบอกเล่า สูตรอาหารที่เหมาะกับไก่ตัวหนึ่งอาจไม่เหมาะกับอีกตัว เพราะอายุ พันธุกรรม น้ำหนัก และกิจกรรมต่างกัน ควรเริ่มปรับทีละจุด แล้วติดตามผลอย่างน้อย 7 วันก่อนตัดสินใจเปลี่ยนอีกครั้ง หากไก่ซึม ไม่กินอาหาร หายใจผิดปกติ หรือมีมูลผิดปกติต่อเนื่อง ควรพบสัตวแพทย์โดยเร็ว ไม่ควรรอให้การปรับอาหารกลายเป็นการรักษาโรค
ต้องการทบทวนหลักการทั้งหมดแบบกระชับก่อนนำไปใช้หรือไม่ เริ่มจากข้อมูลนี้ได้เลย
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: ไก่ชนกินอาหารอะไรดีที่สุด?
อาหารที่ดีที่สุดคืออาหารสำเร็จรูปตามวัยที่มีฉลากชัดเจน เสริมด้วยวัตถุดิบสะอาดในปริมาณพอดี อาหารหลักควรให้โปรตีนและพลังงานสมดุล ไม่ใช่ข้าวเปลือกหรือไข่ต้มเพียงอย่างเดียว ผู้เลี้ยงควรดูวันหมดอายุ กลิ่นหืน ความชื้น และการเก็บรักษา รวมถึงมีน้ำสะอาดให้ตลอดเวลา หากไก่มีอาการซึม มูลผิดปกติ หรือกินลดลง ควรตรวจสุขภาพก่อนเปลี่ยนสูตรอาหาร
ถาม: ควรให้ไข่ต้มกับไก่ชนเท่าไร?
ควรให้ไข่ต้มเป็นอาหารเสริมปริมาณเล็กน้อย ไม่ควรใช้แทนอาหารหลักหรือให้ทุกมื้อ ไข่ต้มให้โปรตีนคุณภาพดี แต่การให้มากเกินไปอาจทำให้ไก่เลือกกินเฉพาะของที่ชอบและได้รับสารอาหารไม่สมดุล ควรต้มให้สุก ปอกเปลือก และเก็บส่วนที่เหลืออย่างถูกสุขอนามัย หากมูลเหลวหลังเริ่มให้ไข่ ให้หยุดและสังเกตอาการ
ถาม: ข้าวเปลือกกับอาหารสำเร็จรูปต่างกันอย่างไร?
อาหารสำเร็จรูปมีสารอาหารหลายกลุ่มและควบคุมสูตรได้สม่ำเสมอกว่า ส่วนข้าวเปลือกเน้นคาร์โบไฮเดรตและเส้นใย จึงไม่ควรใช้แทนอาหารครบสูตร โดยเฉพาะในลูกไก่และไก่ที่กำลังเติบโต การใช้ข้าวเปลือกเป็นส่วนหนึ่งของอาหารทำได้เมื่อไก่โต สุขภาพปกติ และได้รับโปรตีน วิตามิน แร่ธาตุจากแหล่งอื่นอย่างเพียงพอ
ถาม: ทำไมไก่ชนกินอาหารแล้วมูลเหลว?
มูลเหลวอาจเกิดจากการเปลี่ยนอาหารเร็ว อาหารบูด น้ำสกปรก ความเครียด พยาธิ หรือโรค ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากอาหารเสริมเพียงอย่างเดียว ให้หยุดวัตถุดิบใหม่ ตรวจน้ำและภาชนะ แยกไก่สังเกต และบันทึกอาการอย่างน้อย 24 ชั่วโมง หากมีเลือด ซึม ขาดน้ำ หรือไม่กินอาหาร ควรติดต่อสัตวแพทย์ทันที
ถาม: อาหารไก่ชนมีค่าใช้จ่ายเท่าไร?
ค่าอาหารขึ้นกับยี่ห้อ อายุไก่ ปริมาณที่กิน และวัตถุดิบเสริม โดยอาหารสำเร็จรูปมักควบคุมต้นทุนและสารอาหารได้ง่ายกว่าสูตรผสมเอง สูตรทำเองอาจดูประหยัด แต่ต้องคำนวณโปรตีน พลังงาน และแร่ธาตุให้ครบ รวมถึงมีต้นทุนการเก็บรักษาและความเสี่ยงอาหารเสีย ผู้เลี้ยงควรเปรียบเทียบราคาต่อสารอาหาร ไม่ใช่ดูเพียงราคาต่อถุง
ถาม: ต้องเปลี่ยนอาหารไก่ชนอย่างไรไม่ให้ท้องเสีย?
ควรเปลี่ยนอาหารภายในประมาณ 5–7 วัน โดยเริ่มผสมสูตรใหม่ในสัดส่วนน้อยแล้วเพิ่มทีละขั้น อย่าเปลี่ยนพร้อมกับการเพิ่มไข่ ข้าวโพด วิตามิน และสมุนไพรหลายชนิด เพราะจะหาสาเหตุของอาการผิดปกติได้ยาก ระหว่างเปลี่ยนควรตรวจมูล ความอยากอาหาร น้ำหนัก และความกระฉับกระเฉงทุกวัน หากอาการแย่ลงให้กลับไปสูตรเดิมและปรึกษาสัตวแพทย์
ถาม: ไก่ชนต้องกินวิตามินเสริมทุกวันหรือไม่?
ไก่ที่กินอาหารครบสูตรและมีสุขภาพปกติไม่จำเป็นต้องกินวิตามินเสริมทุกวัน วิตามินควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของสัตวแพทย์ โดยเฉพาะช่วงป่วย พักฟื้น หรือมีข้อจำกัดด้านอาหาร การผสมผลิตภัณฑ์หลายชนิดอาจทำให้วิตามินและแร่ธาตุบางตัวเกินความจำเป็น ดังนั้นควรตรวจส่วนประกอบก่อนใช้และหยุดทันทีเมื่อพบอาการผิดปกติ
ก่อนจบ ควรจดสูตรอาหาร น้ำหนัก และอาการของไก่แต่ละตัวไว้เสมอ ข้อมูลเล็ก ๆ เหล่านี้ช่วยให้ตัดสินใจได้แม่นกว่าการจำจากความรู้สึก